Diz Protezi Sonrası Hangi Hareketlerden Kaçınılmalı?
Diz protezi ameliyatı, ileri derecede diz eklemi hasarı olan hastalarda ağrıyı azaltmak, hareket kabiliyetini artırmak ve yaşam kalitesini yükseltmek amacıyla uygulanmaktadır. Ameliyat sonrası dönem, hastaların protezin düzgün işlemesi, enfeksiyonların önlenmesi ve eklem hareket açıklığının korunması açısından kritik bir süreçtir. Bu dönemde hastaların yaptığı bazı hareketler protezin ömrünü olumsuz etkileyebilir ya da ortaya ciddi komplikasyonlar çıkarabilir. Bunun için doğru bilgi ve bilinçle hareket etmek hayati önem taşır.
Diz Protezi Sonrası İyileşme Süreci
Ameliyatı takiben hastalar genellikle hastaneden birkaç gün içinde taburcu edilir ve evde veya fizik tedavi merkezinde rehabilitasyona başlanır. İlk haftalarda dizde ödem, ağrı ve hareket kısıtlılığı görülebilir. Rehabilitasyonun amacı, diz ekleminin hareket açıklığını artırmak, kas gücünü korumak ve günlük işlevleri yeniden kazandırmaktır. Fakat fizik tedavi süreci boyunca ve sonrasında bazı hareketlerden kaçınılması gerekir.
Kaçınılması Gereken Hareketlerin Önemi
Diz protezi bir protez eklem parçasının yapay olarak yerleştirilmesidir ve protezin çevresindeki yumuşak doku ile kemik entegrasyonunun korunması gerekmektedir. Aşırı zorlayıcı veya anormal hareketler, protezin yerinden çıkmasına, gevşemesine veya aşınmasına neden olabilir. Ayrıca enfeksiyon riski bulunan ameliyat bölgesinde travma oluşturacak hareketler enfeksiyonun artmasına yol açabilir. Bu nedenle, hastaların sağlıklı bir iyileşme süreci geçirmesi için sakıncalı hareketlerden kaçınması kritik bir rol oynar.
Diz Protezi Sonrası Özellikle Kaçınılması Gereken Hareketler
1. Derin Diz Çökme ve Çömelme Hareketleri
Derin çömelme diz eklemi üzerinde aşırı stres yaratır ve protezin yerinden kaymasına neden olabilir. Diz protezi sonrasında genellikle 90 dereceyi aşan bükülme hareketlerinden kaçınılması önerilir. Çömelme hareketi, protezin fonksiyonunu bozabilir ve protez civarında yumuşak doku sorunlarına sebep olabilir.
2. Diz Üzerinde Ani Dönmeler veya Rotasyon Hareketleri
Diz eklemi doğal yapısında rotasyon yapabilir ancak protez ameliyatı sonrası bu hareketlerin aşırı yapılması protez elemanlarında gevşemeye veya çıkığa yol açabilir. Hareket sırasında dizin dönmesini gerektiren ani hareketlerden kaçınılmalıdır. Örneğin, koşma, ani yön değiştirme, futbol gibi sporlar risklidir.
3. Ağır Yük Taşıma ve Şiddetli Zıplama
Ağır yük kaldırmak veya sert zeminden kuvvetli zıplamalar diz protezine aşırı baskı uygular ve protez komponentlerinin erken aşınmasına sebep olabilir. Ameliyat sonrası dönemde ağır egzersizlerden ve yüksek etkili sporlardan kaçınılmalıdır.
4. Uzun Süre Diz Üstünde Oturma veya Diz Çömelme Pozisyonunda Kalma
Diz protezi sonrası uzun süre dizin bükülü kalması eklem çevresinde kan dolaşımını olumsuz etkileyebilir, sertleşmeye neden olabilir. Özellikle ameliyat sonrası ilk dönemlerde uzun süre diz üstünde oturmamak, diz eklemini hareket ettirmek gerekir.
5. Merdiven İniş-Çıkışlarında Dikkat Edilmemesi
Merdiven iniş ve çıkışlarında dizde kontrollü ve dengeli hareket şarttır. Özellikle inişte diz üzerine binen yük artar ve proteze zarar verebilir. Denge kaybı ani zorlanmalara ve düşmelere sebep olabilir. Bu yüzden, yavaş ve dikkatli hareket edilmelidir.
Diz Protezi Sonrasında Önerilen Hareketler ve Egzersizler
Diz protezi ameliyatı sonrası hekim ve fizyoterapistin önerdiği uygun egzersizlerle diz hareketlerinin genişletilmesi ve kas kuvvetinin artırılması sağlanır. Uzman kontrolünde yapılan diz fleksiyonu egzersizleri, yavaş hareketlerle yapılan diz extensions, yürüyüş ve düşük etkili bisiklet kullanımı protezin korunmasını sağlar. Ameliyat sonrası ilk haftalarda kontrollü ve yumuşak hareketlerle başlanmalı, abartılı zorlamalardan kaçınılmalıdır.
Komplikasyonların Önlenmesi ve Protez Ömrü
Diz protezinin sağlıklı işleyişinin devamı, hastanın ameliyat sonrası dönemde doğru hareket etmesine bağlıdır. Aksi halde protezin erken gevşemesi, protez etrafında enfeksiyon gelişmesi, çıkık veya kırık gibi sorunlar ortaya çıkabilir. Düzenli kontroller, fizik tedavi programlarına uyum ve yaşam tarzına dikkat edilmesi protezin ömrünü uzatmada esastır.
Diz protezi sonrası iyileşme sürecinde hastaların dik oturma pozisyonunda ve hafifçe bükülü diz konumunda dinlenme, fazla zorlayıcı olmayan yürüyüşler ve doktor önerisiyle zamanla aktivite yoğunluğunu artırması önemlidir. Ağır sporlar ve yüksek etkili aktiviteler ise genellikle önerilmemektedir.