Diz Protezi Ameliyatı Kimlere Yapılmalıdır?
Diz protezi ameliyatı, diz eklemindeki ileri derecede hasar, ağrı ve fonksiyon kaybının tedavisinde kullanılan başarılı cerrahi yöntemlerden biridir. Özellikle eklemde kireçlenme (osteoartrit), romatizmal hastalıklar ya da travmaya bağlı hasarlar nedeniyle diz eklemi ciddi şekilde bozulmuş hastaların yaşam kalitelerini artırmak amacıyla uygulanır. Ancak diz protezi ameliyatı herkese önerilmez; uygun hasta seçimi ve doğru klinik kriterlerin değerlendirilmesi, ameliyat başarısı ve hasta memnuniyeti açısından kritik önem taşır.
Diz Protezi Ameliyatının Endikasyonları
Diz protezi için başlıca endikasyonlar şu şekilde sıralanabilir:
Ağır diz ağrısı
Hastanın temel şikayeti genellikle şiddetli, dinlenme sırasında bile devam eden ve hareketi ciddi şekilde kısıtlayan diz ağrısıdır. Özellikle gün içinde hastanın yaşam kalitesini düşüren ağrılar ameliyat için önemli bir göstergedir.
Hareket kısıtlılığı
Diz eklemindeki sertlik ve hareket kısıtlılığı günlük aktiviteleri engellemeye başladığında, örneğin merdiven inip çıkmakta, oturup kalkmakta zorluk yaşandığında protez ameliyatı düşünülür.
Konservatif tedavilere yanıtsızlık
İlaç tedavisi, fizik tedavi, eklem içi enjeksiyonlar gibi cerrahi olmayan yöntemlere rağmen ağrının ve fonksiyon kaybının devam etmesi durumunda ameliyat önerilir.
Eklem deformiteleri
Dizde şekil bozukluğu, özellikle bacakta eğrilik (varus veya valgus deformitesi) gelişmiş ve bu durum ağrıyı artırmış ise diz protezi ameliyatı gündeme gelir.
Radyolojik bulgular
Diz ekleminde yaygın kıkırdak kaybı, kemik yüzeylerde sertleşme ve şekil bozuklukları (örneğin kıkırdak erozyonları, subkondral skleroz, osteofit oluşumu) diz protezi endikasyonunu destekler.
Kimler Diz Protezi Ameliyatı İçin Uygundur?
Genel olarak, diz protezi ameliyatı şu hasta gruplarına önerilir:
Orta ve ileri derecede osteoartriti olan yetişkinler
Özellikle 60 yaş üzerindeki kişilerde osteoartrit çok yaygındır. Ağrı ve hareket kısıtlılığı belirgin olduğunda protez ameliyatı yaşam kalitesini restore eder.
Romatoid artrit veya diğer inflamatuar eklem hastalıkları sebebiyle diz hasarı gelişmiş hastalar
Romatizmal hastalıklara bağlı eklem yıkımında diz protezi ile fonksiyonel iyileşme sağlanabilir.
Diz travmaları sonrası gelişen artrozlar
Eklem yüzeyinin kırık veya başka yaralanmalar sonucu tahrip olduğu durumlarda artroz gelişerek diz protezi ihtiyacı ortaya çıkar.
Cerrahi dışı tedavilere yanıt vermeyen hastalar
İlaç, fizik tedavi gibi müdahaleler başarılı olmadığında ameliyat kaçınılmaz hale gelir.
Ciddi eklem deformitesi olanlar
Diz bükülmesi ve şekil bozuklukları nedeniyle fonksiyonel sorun yaşayan kişilerde diz protezi ile deformite düzeltilir.
Kimler Ameliyat İçin Uygun Değildir?
Bazı durumlarda diz protezi ameliyatı riskli veya yanlıştır. Örneğin:
- Aktif enfeksiyon varlığında
- Diz çevresinde veya sistemik bir enfeksiyon varsa ameliyat ertelenmelidir.
- Ağır kalp, akciğer ve diğer sistemik hastalıkları bulunan hastalar
- Ameliyat ve anestezi riski yüksek kişilerde alternatif tedaviler tercih edilir.
- Diz eklem stabilitesi ciddi şekilde bozulmamış, hareket yetisi kabul edilebilir seviyede olan hastalar
- Cerrahi risk ve fayda dengesi gözetilerek karar verilir.
Ameliyat Sonrası Beklentiler ve Rehabilitasyon
Diz protezi ameliyatı sonrası yaklaşık 3-6 hafta süren hastanede kalış dönemi ve ardından fizik tedavi programı başlar. Amaç, diz hareket açıklığını artırmak, kas gücünü kazanmak ve hastanın bağımsız yürüyebilmesini sağlamaktır. Ameliyat başarılı ise ağrılar azalır, günlük yaşam aktiviteleri sorunsuzca yapılabilir hale gelir. Ancak ameliyat öncesi hasta beklentilerinin doğru yönetilmesi önemlidir.
Sonuç olarak, diz protezi ameliyatı, ağrılı, hareketi kısıtlayan ve konservatif tedavilere yanıt vermeyen diz eklem hastalıklarında doğru hasta seçimi yapılarak uygulanmalıdır. Bu alanda deneyimli ortopedi uzmanları tarafından yapılan detaylı muayene ve değerlendirmeler ameliyat başarısını belirler.