Çocuklarda Skolyoz Tedavisinde Cerrahi Ne Zaman Gerekir?

Çocuklarda skolyoz, omurganın yana doğru anormal eğriliği olarak tanımlanır ve gelişim sürecinde ortaya çıkması nedeniyle özel bir ilgi gerektirir. Skolyoz tedavisi genellikle eğriliğin derecesi, çocuğun yaşı, büyüme hızı ve ilerleme riski gibi faktörlere dayanır. Cerrahi tedavi ise daha çok ciddi ve ilerleyici vakalarda tercih edilen bir yöntemdir. Bu yazıda, çocuklarda skolyoz tedavisinde cerrahi müdahalenin ne zaman gerekli olduğuna dair ayrıntılı bilgiler sunulacaktır.

Skolyozun tanısı ve değerlendirilmesi

Çocuklarda skolyoz genellikle rutin kontroller ya da ebeveynlerin fark ettiği sıradışı sırt görünümü nedeniyle teşhis edilir. Fizik muayene sırasında omuzların, kürek kemiklerinin simetrisi, bel boşluğundaki asimetri ve omurga eğriliği değerlendirilir. Röntgen tetkikleri ile omurganın eğrilik açısı (Cobb açısı) ölçülür ve eğriliğin tipi ile büyüme potansiyeli belirlenir. Bu değerlendirme, tedavinin planlanmasında anahtar role sahiptir.

Skolyozun ciddiyetine göre tedavi seçenekleri

Eğriliğin derecesi ve çocukta büyüme durumu, tedavi seçimini etkiler. Hafif skolyoz (Cobb açısı 10-20 derece) çoğunlukla takip ve koruyucu önlemlerle yönetilir. Orta şiddetteki eğrilikler (20–40 derece) için korse tedavisi önerilir ve eğriliğin ilerlemesi engellenmeye çalışılır. Ancak eğrilik 40 derecenin üzerine çıktığında ya da hızla ilerliyorsa cerrahi müdahale gündeme gelir. Çünkü, ciddi eğrilikler solunum ve kardiyovasküler fonksiyonları olumsuz etkileyebilir, yaşam kalitesini düşürebilir.

Cerrahi endikasyonlar

Çocuklarda skolyoz cerrahisine karar verirken birçok faktör dikkate alınır:

Eğrilik derecesi: 40-50 dereceyi aşan, özellikle büyüme çağındaki çocuklarda eğriliğin ilerleme riski yüksektir. Bu durumlarda cerrahi önerilir.
Hızlı ilerleyen eğrilik: Özellikle genç yaş grubunda serpinti hızı yüksek skolyozlu çocuklarda cerrahi, eğriliğin kontrolü için gereklidir.
Solunum ve dolaşım problemleri: Eğrilik akciğer kapasitesini düşürüyorsa, cerrahi müdahale yaşam kalitesini artırmak için yapılabilir.
Korse tedavisinin başarısızlığı: Korse kullanımı ile eğriliğin durdurulamaması ya da kötüleşmesi cerrahiye yöneltir.

Nöromusküler skolyoz gibi özel durumlar: Bazı nörolojik ya da kas hastalıklarına bağlı gelişen skolyoz türlerinde cerrahi erken dönemde uygulanabilir.

Cerrahi yöntemler ve teknikler

Çocuklarda skolyoz cerrahisinde amaç, omurganın eğriliğini düzeltmek, ilerlemesini durdurmak ve mümkün olduğunca fonksiyonları korumaktır. Günümüzde en sık tercih edilen cerrahi yöntemler arasında posterior spinal füzyon, skolyozun derecesine ve hastanın yaşına bağlı olarak anteriyor-posterior kombine cerrahi ve büyüyen çubuk sistemleri bulunur. İlizarov ve ekstremite rekonstrüksiyon tekniklerindeki gelişmeler, özellikle kompleks deformitelerin cerrahisinde katkı sağlamaktadır. Cerrahi sonrası erken rehabilitasyon ve takip, tedavi başarısını artırır.

Cerrahi dışı alternatifler ve takip süreci

Ciddi eğriliklerin dışında kalan çocuklarda korse kullanımı ve fizik tedavi önemlidir. Korse, omurga eğriliğini stabilize etmek ve ilerlemesini engellemek için tasarlanır. Ayrıca düzenli takiplerle eğriliğin seyrinin izlenmesi, cerrahi gerekliliğin zamanında belirlenmesi açısından faydalıdır.

Cerrahinin riskleri ve komplikasyonları

Her cerrahi müdahalede olduğu gibi skolyoz cerrahisinde de enfeksiyon, kanama, nörolojik hasar, donukluk gibi komplikasyonlar görülebilir. Bu nedenle cerrahi karar, deneyimli ortopedi ve travmatoloji uzmanları tarafından multidisipliner değerlendirme ile verilmelidir.

Çocuklarda skolyoz tedavisinde cerrahi müdahale, eğriliğin ilerleme riski yüksek ve yaşam kalitesini etkileyen durumlarda tercih edilir. Erken tanı, uygun tedavi planı ve düzenli takiple çocuğun fonksiyonel gelişimi en üst düzeyde desteklenmiş olur.